هرآنچه که باید درباره ارتودنسی دندان و تمام روش های آن بدانید

ارتودنسی دندان چیست؟
۲۶ شهریور ۱۴۰۱ انواع ارتودنسی دانستنی های ارتودنسی مقالات

هرآنچه که باید درباره ارتودنسی دندان و تمام روش های آن بدانید

در این مقاله سعی کرده‌ ایم هر آنچه که می بایست مراجعان و افراد نیازمند به ارتودنسی دندان درباره آن بدانند را به زبانی ساده توضیح دهیم. با خواندن مقاله، دید بهتری درباره ارتودنسی و ارتودنتیست‌ها به دست خواهید آورد.

ارتودنسی دندان چیست؟

ارتودنسی دندان یکی از قدیمی‌ ترین رشته‌های دندانپزشکی است که به طور اختصاصی به بهبود یا اصلاح موقعیت دندان‌ ها و فکین می‌ پردازد. در واقع خود واژه ارتودنسی یک واژه بسیار قدیمی با ریشه یونانی است که از دو جزء ساخته شده؛ ارتو به معنی “راست و درست” و ادون به معنای “دندان”. که در مجموع به زبان ساده می‌ شود صاف و منظم کردن دندان‌ ها. این ساده‌ترین تعریف برای این واژه است.   

جالب است که در زبان پارسی باستان به افرادی که موقعیت دندان‌ ها را اصلاح می‌ کردند ارتا دندان پزشک گفته می‌ شده است. (منبع)

متخصص ارتودنسی کیست؟

متخصص ارتودنسی دندان که به آن ارتودنتیست هم گفته می‌ شود یک دندانپزشک متخصص است که با گذراندن دوره‌های خاص و تخصصی، مجوز تشخیص، پیشگیری و درمان مشکلات یا نامنظمی های دندان و ناهنجای‌ های فکی را دریافت می‌ کند.

دقت کنید که ارتودنیست ها ابتدا دندانپزشکان عمومی هستند که به صورت تخصصی و آکادمیک مهارت‌ها و دانش ارتودنسی را فرا می‌ گیرند. اما دندانپزشکی که این دوره تخصصی را طی نکرده باشد ارتودنتیست نیست و نمی‌ تواند درمان‌ های ارتودنسی را انجام دهد.

ارتودنسی دندان برای چه کسانی است؟

در ساده‌ ترین حالت اگر شما فردی هستید که دندان‌ های نامنظنم، نامرتب یا ناتراز دارید و یا دو فک شما با هم هماهنگی یا همپوشانی مناسبی ندارند، نشان دهنده این است که شما نیاز به درمان ارتودنسی دندان دارید.

این مشکلاتی که در ادامه لیست شده، همگی نیاز به مداخله ارتودنتیست دارند و اگر بدون درمان رها شوند نه تنها بدتر شده، بلکه مشکلات زیادی برای بهداشت دهان و دندان پیش می آورند:

  • کج بودن دندان‌ ها
  • ازدحام یا شلوغی دندان‌ ها
  • روی هم خوابیدن دندان‌ ها
  • وجود فاصله بین دندان
  • رویش نامناسب دندان‌ ها
  • کوتاه یا بلند بودن دندان‌ ها
  • جلو بودن فک پایین (یا عقب بودن فک بالا)
  • عدم هموشاپی افقی فک‌ها

همچنین اگر یکی از موارد زیر در خصوص فرزندتان صادق است، باز هم نیاز به مراجعه به یک متخصص ارتودنسی دندان دارید:

  • مکیدن بیش از حد انگشتان یا اشیاء پس از دوران شیردهی (معمولا بیشتر از سن ۴ یا ۵ سالگی)
  • افتادن زودتر از موعد دندان های شیری
  • دیر در آمدن دندان دائمی
  • برخورد ضربه به صورت
  • کوچک بودن فک بالا
  • داشتن شکاف لب یا کام
  • داشتن تنفس دهانی

مزایای ارتودنسی دندان کدامند؟

مواردی که در بالا ذکر شد تنها برخی از مهم ترین مشکلات و ناهنجاری هایی است که نیازمند مداخله دندانپزشکی هستند و باید حتما برطرف شوند. چنانچه این مشکلات برطرف نشود به مرور زمان بدتر و بدتر می شوند.

به عنوان مثال تصور کنید شما فردی هستید که بین دندان هایتان فاصله قابل توجه و زیادی وجود دارد. به مرور زمان با خوردن غذا، دندان قروچه یا مسائل دیگر، نه تنها فاصله بسته نخواهد شد، بلکه منجر به کج شدن دندان ها، افزایش احتمال پوسیدگی دندان و مشکلات لثه نیز خواهد شد.

اما با برطرف کردن مشکلات نامبرده به وسیله ارتودنسی دندان می توانید هم برای همیشه از شر آن ها خلاص شوید و هم سلامتی دهان و دندان خود را حفظ کرده یا ارتقا دهید.

سایر مزایای ارتودنسی به جز برطرف کردند مشکلات نامبرده عبارتند از:

  • افزایش اعتماد به نفس فرد به دنبال منظم شدن دندان ها و طرح لبخند
  • کاهش احتمال پوسیدگی دندان و مشکلات لثه
  • بهبود مشخصات چهره مخصوصا در افرادی که مشکلات فکی دارند
  • کاهش نیاز به پروسه های زیبایی دندان در آینده

از چه سنی به بعد باید به متخصص ارتودنسی مراجعه کنیم؟

اگر شما یا فرزند دلبندتان یکی از مشکلات ذکر شده در بخش قبل را دارید می توانید در هر سنی به یک متخصص ارتودنسی دندان مراجعه کنید. البته دقت کنید برای شروع درمان باید بیشترِ دندان ها در قوس فکی وجود داشته باشند.

بنابراین افراد بسیار خردسال یا سالمندانی که بیشتر دندان های خود را از دست داده اند نمی توانند ارتودنسی انجام دهند. به جز این موارد، در هر سنی می توان درمان را آغاز کرد ولی نتایج درمان در سنین پایین تر بهتر و اصولی تر خواهد بود.

بهترین سن مراجعه به ارتودنیست چه سنی است؟

تمام ارتودنتیست‌ها به صورت متفق‌ القول بر این باورند که بازه زمانی ۶ تا ۸ سالگی بهترین سن مراجعه به مطب‌های ارتودنسی دندان است. در این سن، هنوز ترکیبی از دندان‌ های شیری و دائمی در دهان کودکان وجود دارد و بهترین سن برای پیشگیری، تشخیص و درمان اولیه ناهنجاری‌ های یا مشکلات دندان و فکی کودکان است.

تمام والدین می‌ بایست در این سن دست کم یک بار به مطب یک متخصص ارتودنسی دندان کودکان مراجعه کنند تا در صورت وجود هرگونه مشکل با صرف هزینه و زمان کمتر، آن مشکلات را برطرف کنند. در صورت عدم مراجعه در این سنین، والدین باید در سنین بالاتر هزینه، وقت و حوصله بیشتری جهت درمان به خرج دهند.

انواع ارتودنسی دندان

به دلیل تعدد درمان‌ های ارتودنسی دندان ممکن است درمان‌ های انجام شده در این رشته دندانپزشکی را به چند دسته تقسیم کنند. مثلا ممکن است تعدادی از روش‌ های درمانی در چند شاخصه اصلی (مثل مرئی یا نامرئی بودن یا ثابت و متحرک بودن) با هم اشتراک داشته باشند و بنابراین آنها را در یک دسته‌ بندی قرار می‌ دهند.

ما کاری به دسته‌ بندی‌ های فرعی نداریم، اما دو دسته اصلی برای درمان‌ ها در نظر می‌ گیریم. این دو دسته، ارتودنسی متحرک و  ارتودنسی ثابت هستند:

  • روش‌ های درمانی یا دستگاه‌ هایی که به آن‌ها ثابت می‌ گوییم، آن‌هایی هستند که از اول تا زمان صاف و منظم شدن دندان‌ ها به آنها متصل هستند و تنها توسط ارتودنتیست نصب، تنظیم یا برداشته می‌ شوند.
  • روش‌ها و دستگاه‌هایی که قابل جابجا شدن هستند و در طول پروسه منظم کردن دندان ها توسط بیمار نصب، تنظیم یا برداشته می‎ شوند نیز جز دستگاه‌های متحرک ارتودنسی دندان به شمار می‌روند.

ارتودنسی ثابت چیست؟

همانطور که در بخش قبلی هم اشاره شد، در این دسته تمام دستگاه‌ها طی یک جلسه توسط متخصص ارتودنسی به دندان‌ها متصل می‌شود و در طول درمان، با کمک متخصص تنظیم می‌ شود. دستگاه‌ها تا زمانی که دندان‌ها صاف و منظم نشوند همچنان روی دندان‌ها باقی می‌ مانند و در انتها تنها به دست ارتودنتیست برداشته می‌شوند. تصویر زیر مربوط به عکس ارتودنسی دندان فلزی است.

عکس ارتودنسی فلزی
عکس ارتودنسی دندان فلزی

دلیل نامگذاری آن‌ها نیز به خاطر ثابت بودنشان یا اتصال ثابت آن‌ها به دندان‌ ها است. به روش‌ های ثابت در اصطلاح عامیانه سیم کشی دندان یا سیم کشی ارتودنسی هم گفته می‌ شود که البته این اصطلاحِ چندان درستی نیست.

انواع ارتودنسی ثابت

تقریبا بیشتر افرادی که به ارتودنتیست‌ ها مراجعه می‌کنند با روش ثابت، موفق به اصلاح موقعیت دندان‌ ها یا صاف شدن‌ شان می‌ شوند. البته تعدد دستگاه‌های ثابت در ارتودنسی زیاد است و هر کدام برای اصلاح یک مشکل یا دسته‌ای از ناهنجاری‌ های دندانی و فکی استفاده می‌ شود.

مهم ترین دستگاه های ثابت که برای اصلاح موقعیت دندان ها و فکین در ارتودنسی دندان استفاده می شوند عبارتند از:

چه وقت هایی و برای چه افرادی از ارتودنسی ثابت استفاده می‌ کنیم؟

تمام افرادی که مشکلات نامرتب بودن دندان دارند می‌توانند با روش‌های ثابت درمان شوند. اما اگر شما کسی هستید که مشکل نامرتبی جزئی تا متوسط دندانی دارید تریجیح‌ مان این است با روش متحرک شما را درمان کنیم. زمانی که مشکلات پیچیده‌ تر شود، بهترین روش درمان استفاده از دستگاه‌های ثابت خواهد بود.

همچنین افرادی که به جز مشکلات پیچیده دندان با ناهنجاری فکی مواجهند احتمالا به جز درمان های ارتودنسی دندان با دستگاه های ثابت، نیاز به جراحی فک خواهند داشت.

ارتودنسی متحرک چیست؟

برعکس دستگاه‌های ثابت، یک سری دستگاه هستند که لزوماً قرار نیست از ابتدا تا زمان صاف شدن دندان‌ ها، به آنها متصل باشند. این دستگاه‌ها متحرک هستند و بیمار می‌تواند حین غذا خوردن (یا خلاصه در زمان‌های دیگری که موقتاً بودنشان ضروری نیست) آنها را بردارد.

انواع ارتودنسی متحرک
عکس ارتودنسی دندان متحرک

مثلا شما می توانید زمان مسواک زدن یا حضور در یک مراسم مهم که دوست ندارید کسی متوجه درمان شما شود آن ها را بردارید. شناخته شده ترین دستگاه متحرک در ارتودنسی، کلییر الاینرها یا تراز کننده های بی رنگ هستند. آن ها قالب های شفاف و پلاستیکی هستند که روی دندان ها قرار می گیرند و دندان ها را به مرور زمان صاف و منظم می کنند. به استفاده از آن ها ارتودنسی نامرئی هم گفته می شود.

انواع ابزارهای ارتودنسی

براکت: براکت ارتودنسی انواع مختلفی دارد اما عملکرد تمامی آنها تقریبا یکسان است. در سیستم براکت، نگین های براکت به دندان ها چسبیده می شوند و مانند دستگیره عمل می کنند و سیم ارتودنسی این دستگیره ها را می گیرد و دندان ها را به جای اصلی خود می کشد. انواع براکت ارتودنسی عبارتند از: براکت فلزی، براکت سرامیکی و براکت لینگوال.

الاینر شفاف یا اینویزیلاین: وظیفه این ابزار ارتودنسی هم کاملا مشابه براکت است؛ یعنی دندان ها را به جایگاه اصلی خود هدایت می کند اما در این ابزار از هیچ گونه قطعه فلزی استفاده نشده است و جنس آن از پلاستیک بی رنگ است.

هدگیر ارتودنسی: استفاده از این ابزار بیشتر در گذشته رواج داشته است. هدگیر ارتودنسی بر روی سر قرار می گیرد و از جلو به بخشی از براکت متصل می شود. هدگیر انواع مختلفی دارد که هر کدام برای درمان مشکل خاصی کاربرد دارد.

بایت پلیت: از بایت پلیت برای درمان مشکلات اوربایت استفاده می شود. در واقع این وسیله اجازه نمی دهد فک بالا هنگام بسته شدن دهان بیش از حد پایین بیاید.

الاستیک یا کش ارتودنسی: از کش ارتودنسی برای تسریع روند درمان و جابجایی سریعتر دندان ها در ارتودنسی ثابت استفاده می شود.

هربست: این وسیله در ارتودنسی دندان کودکان و نوجوانان استفاده می شود و به اصلاح تناسب بین دندان ها و فکین کمک می کند.

وسیع کننده کام: این وسیله برای پهن تر کردن سقف دهان در سن رشد کاربرد دارد تا فضای بیشتری در قوس دندانی ایجاد شود و مشکل تنگی کام رفع شود.

نگهدارنده ارتودنسی یا ریتینر: از نگهدارنده ارتودنسی پس از درآوردن براکت ارتودنسی استفاده می شود تا دندان ها در موقعیت جدید خود ثابت شوند.

فضا ساز یا جدا کننده ارتودنسی: فضا ساز یک قطعه پلاستیکی یا فلزی کوچک است که مابین دو دندان آسیاب قرار گرفته می شود تا کمی بین آنها فاصله ایجاد کند. در واقع هدف از ایجاد فاصله بین دو دندان آسیاب این است که متخصص ارتودنسی بتواند حلقه فلزی براکت را دور دندان آسیاب متصل کند.

فضا نگهدار: از فضانگهدار که انواع مختلفی دارد به منظور حفظ طول قوس دندانی پس از افتادن دندان شیری استفاده می شود تا فضای کافی برای رشد دندان دائمی باقی بماند.

عوارض ارتودنسی دندان

بسیاری سوال می پرسند که آیا ارتودنسی عوارض دارد؟ در جواب این افراد باید بگوییم که به طور قاطع خیر!

درمان‌های ارتودنسی دندان جز سود و منفعت و کمک به حفظ سلامت دهان و دندان هیچ گونه خطری ندارند. همانطور که چند بار دیگر در مقاله ذکر شد، برعکس اگر این درمان‌ها صورت نگیرد امکان دارد که مشکلات بدتر شده و سلامت دهان و دندان به خطر بی‌افتد.

اینکه گفته می‌شود ارتودنسی باعث لق شدن دندان‌ها یا مشکلات لثه کاملا نادرست است. گاهی اوقات هم می گویند این درمان ها موجب زرد شدن دندان می شوند که البته این موضوع طبیعی است و بعد از درمان برطرف خواهد شد.

آیا ارتودنسی دندان درد دارد؟

در واقع وجود درد و ناراحتی خفیف در طول درمان ارتودنسی امری طبیعی است. درمان های ارتودنسی مثل نصب براکت ها و سیم بر روی دندان ها، نصب دستگاه های ثابت و متحرک و برداشتن آنها ممکن است دردی خفیف به همراه داشته باشد.

در واقع درد ارتودنسی به عواملی مختلفی بستگی دارد که شامل سن، آستانه درد فرد، نوع روش درمانی، میزان نیروی وارد شده، میزان استرس و تجربه های قبلی بیمار است.

نتیجه یکی از مطالعات نشان می دهد که حدود ۹۵ درصد از بیماران تجربه درد ارتودنسی را داشته اند و به نقل از بیماران این درد در عرض ۴ ساعت پس از نصب دستگاه ارتودنسی شروع می شود و در طول ۲۴ ساعت بعدی افزایش می یابد اما به مرور در عرض یک هفته این درد کمتر می شود.

عکس ارتودنسی دندان قبل و بعد

در تصویر زیر می توانید عکس ارتودنسی دندان قبل و بعد دو نفر از مراجعه کنندگان دکتر امیرکامیار خضری متخصص ارتودنسی دندان را ببینید:

عکس ارتودنسی دندان قبل و بعد

هزینه ارتودنسی دندان چقدر است؟

برآورد هزینه ارتودنسی دندان بنا به دلایلی کمی متفاوت‌ تر از سایر پروسه‌های دندانپزشکی است. مثلاً پروسه‌های زیبایی دندان (مانند لمینت دندان یا ونیر کامپوزیت و …) معمولاً هزینه‌های ثابتی دارند و در مدت زمان کمتری انجام می‌ شوند. اما چون روش‌های درمان ارتودنسی گسترده و متفاوتند و از همه مهمتر (نیازمند مدت زمان طولانی هستند)، هزینه‌های متفاوتی دارند.

بهترین کار برای برآورد هزینه درمان‌ های ارتودنسی دندان مراجعه حضوری به مطب متخصص است. شما با یک معاینه تخصصی و انتخاب روش درمان می‌توانید از هزینه‌های دقیق درمان مطلع شوید و برای مسیر درمان برنامه‌ریزی کنید.

اما برای اینکه بدانید هزینه ارتودنسی به چه فاکتورهایی بستگی دارد بهتر است فهرست کوتاهی از مهم‌ترین فاکتورها و عوامل موثر در درمان را برای‌ تان لیست کنیم:

  • تخصص دندانپزشک
  • شدت مشکل شما
  • سن و سال
  • منطقه جغرافیایی و شهری که در آن زندگی می‌کنید.
  • طول دوره درمان
  • نوع و روش درمان یا دستگاه های بکار رفته برای درمانتان

من نیاز  به درمان ارتودنسی دارم چکار کنم؟

همین که وقت گذاشتید و این مقاله را تا انتها خواندید نشان می‌دهد به فکر منظم کردن دندان‌ هایتان هستید و می‌خواهید گامی برای درمان خود بردارید. اکنون برای آغاز درمان تنها یک گام دیگر باید بردارید و آن گام، پیدا کردن یک متخصص ارتودنسی و مراجعه به مطب او است.

چنانچه ساکن کرج یا تهران هستید می‌توانید برای یک ویزیت تخصصی و رایگان به مطب دکتر امیرکامیار خضری مراجعه کنید. شما می‌توانید با شماره تماس‌ های درج شده در سایت تماس بگیرید و یا اینکه به سادگی هرچه تمام‌تر روی دریافت نوبت آنلاین کلیک کنید تا ما در اولین فرصت ممکن با شما تماس بگیریم.

پاسخ دکتر خضری به مهم‌ ترین سوالات شما درباره ارتودنسی دندان

آیا امکان ارتودنسی در سن ۴۵ سالگی وجود دارد؟

امروزه درمان های ارتودنسی دندان فقط مختص کودکان و نوجوانان نمی باشد و بسیاری از بزرگسالان که به زیبایی لبخند خود اهمیت می دهند نیز به شرط سلامت بودن بافت های اطراف دندان (لثه ها و بافت پریودنتال) می توانند از مزایای این درمان در زیباترشدن لبخند و چهره خود، بهره ببرند.   

آیا امکان برگشت ارتودنسی و کج شدن دندان ها وجود دارد؟

بعد از درمان ارتودنسى با گذشت زمان کمى دندان ها حرکت خواهند کرد و این مسئله در  افرادى هم که ارتودنسى نکرده اند اتفاق می افتد ولى بازگشت به حالت اول وجود ندارد.

بهترین روش برای مرتب کردن دندان های بالا چه هست؟

تقریبا همه موارد بهترین راه درمان ارتودنسى دندان است و ارائه طرح درمان و همچنین ارتودنسی نیازمند معاینه دقیق حضورى بیمار دارد و فقط با مشاهده یک عکس متاسفانه امکان آن وجود ندارد.

ارتودنسی دندان چند سال طول میکشد؟

برخی تصور می کنند که مدت زمان ارتودنسی ۱ سال یا حتی بیشتر است اما همیشه این طور نیست طول درمان ارتودنسی دندان به طور تقریبی بین ۶ الی ۳۶ ماه طول می کشد و طول دوره درمان هر کسی نسبت به فاکتورهای مختلفی متفاوت است.

این پست برایتان چقدر مفید بود؟

بر روی ستاره ها کلیک کنید

میانگین امتیازات / ۵. تعداد امتیازات

تاکنون امیازی ثبت نشده است شما اولین امتیاز را ثبت کنید

نظر بدهید

لطفا تمامی موارد خواسته شده را وارد نمایید.

ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

وارد کردن موارد ضروری الزامیست.

سوال از دکتر

سوال از دکتر
لطفا هنگام ارسال سوال جدید درباره ارتودنسی دندان به این نکات توجه فرمایید.

  • برای دریافت مشاوره دقیق تر بهتر است حضوری مراجعه کنید. شما میتوانید با دریافت نوبت آنلاین سوالات خود را مستقیما از دکتر بپرسید
  • لطفا از صحت اطلاعات تماس خود اطمینان حاصل کنید در غیر اینصورت امکان ارسال پاسخ وجود نخواهد داشت.
  • لطفا دقت فرمایید که آدرس ایمیل www ندارد
  • لطفا تنها سوالات مرتبط را مطرح نمایید.
Maximum upload size: 2.1MB